AMARANTH MUCİZESİ
Horozibiği olarak da bilinen amaranth türleri, kolay bir şekilde yetiştirilip hasat edilebilmesinden dolayı ucuz yolla tarımı yapılabilecek alternatif bir bitki grubudur. Yüksek protein içeriği ve dengeli amino asit kompozisyonu ile amaranth’ın besin içeriği tahılların çoğundan daha yüksektir. Ayrıca ekmek, kek, kraker ve kahvaltılık tahıl ürünleri üretiminde kullanılabilmektedir.
Amaranth tohumlarının çiçek, yaprak ve gövde renkleri farklılık gösterebilir. Çoğunlukla kestane rengi veya koyu kırmızı en yaygın olan renklerdir. Tahıl olarak amaranth kırmızı köklü horozibiği bitkisine benzediğinden horozibiği olarak da bilinir fakat tamamen farklı türlerdir.
Tahıl olarak yetiştirilen amaranth tohumu % 13-21 protein, % 5-11 yağ, % 48-69 nişasta, % 3-5 lif ve % 2-5 kül içermektedir. Protein içeriği yüksek olmasına rağmen çölyak hastaları için toksik etki gösteren proteinleri içermediği bilinmektedir. Proteinin sindirilebilirliği yaklaşık olarak % 90 civarındadır ve diğer bildiğimiz tahıllarda ki lizin eksikliğine rağmen amaranth lizin aminoasidi yönünden oldukça zengindir. İçeriğinde ki diğer amino asitler ise alanin, valin, arginin, lösin, fenil alanin, triptofan, metionin, α-aminobutirik asit ve izolösindir. Protein ve amino asit içeriği bakımdan amaranth’ın, tahıllar ile baklagiller arasında olduğuna işaret edilmektedir. Diğer tahıl taneleriyle karşılaştırıldığında daha fazla protein ve diyet lifi, yaklaşık iki katı elzem aminoasit olan lisin ve çok daha fazla kalsiyum ve demir içerdikleri vurgulanmaktadır.
Amaranth yaprakları diğer yeşil yapraklı sebzelerle karşılaştırıldığında daha yüksek antioksidan ve mineral içeriğine sahiptir. Özellikle Amerika ve Nijerya da hem çiğ olarak salatalarda hem de ıspanak gibi pişirilerek tüketildiği belirtilmektedir. Sebze olarak tüketilen amaranth bitkisinin yaprakları taze olarak toplanıp salata, haşlama, buğulama, kaynatma, kızartma veya yemeklere tat verme gibi farklı şekillerde değerlendirilebilir. Tohum olarak tüketilen amaranth ise bazı ürünlere eklendiği gibi, unu ekmeklere, eriştelere, kreplere, bisküvilere ve diğer fırın ürünlerine katılabilmektedir. Tohumları ayrıca mısır gibi patlatılarak da tüketilebilmektedir.
Amaranth’ın lipid içeriği ise %1,9 ile %9,7 arasında değişiklik göstermektedir. Bunun %47’si linoleik, %26’sı oleik ve %19’u ise palmitik yağ asitlerinden oluşmaktadır. Bu içerik sayesinde kanda yükselen LDL-kolesterolü düşürebileceği belirtilmiştir.
Zengin içeriği ile yağ olarak da tüketilebilen amaranth yağı önemli düzeyde çoklu doymamış yağ asidi ve doğal antioksidan içerir. Yüksek düzeyde doymamış yağ asitleri, tokoferol, squalen ve glutensiz protein içeren taneleri ile tahıl ürünleri için iyi bir kaynak olmakla birlikte antioksidan, diyet lifi, mineral ve vitamince zengin yapraklarıyla diğer gıdaların hazırlanmasında kullanılabilecek önemli bir üründür.
AMARANTH’IN BESİN İÇERİĞİ (100g)
AMARANTH VE DİĞER TAHILLARIN İÇERİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
Bileşen | Amarant | Mısır | Çavdar | Karabuğday | Pirinç |
Protein (%) | 13-14,5 | 9 | 13 | 12 | 7 |
Lisin (%) | 0,85 | 0,25 | 0,40 | 0,58 | 0,35 |
Karbonhidrat(g) | 63-65 | 74 | 73 | 72 | 71 |
Kalsiyum (mg) | 159-162 | 20 | 38 | 33 | 41 |
Demir (mg) | 7,6-10 | 1,8 | 2,6 | 2,8 | 3,3 |
Fosfor (mg) | 455-557 | 256 | 376 | 282 | 372 |
AMARANTH VE SAĞLIK
Sonuç ve Öneriler
Dünyanın birçok yerinde zengin içeriği ve birçok fonksiyonel özelliği olan amaranth oldukça ilgi görmekte ve hem tohumu hem bitkisi yaygın olarak tüketilmektedir. Kurak şartlara bile dayanıklı olan amaranth’ın ülkemizde de yetiştirilmesi ve tüketilmesinin artması beslenme açısından oldukça sağlıklı olacaktır.
Yazar : Diyetisyen Sinem Çiçek
Diyetisyenler için özel etkinlik
Romatoloji Sağlık Profesyonelleri Derneği Tanışma ve Bilgilendirme Webinarı Tarih: 5 Ağustos 2024 Saat: 20.00 -…
Değerli Meslektaşlarımız, 20-21 Eylül 2024 tarihleri arasında çevrimiçi gerçekleştirilecek "Onkolojide Beslenmeye Güncel Bakış" konulu kursumuza…
Etkinlik linki : sporbeslenmevetakviyekongresi.com Eğitim Ücreti : Ücretsiz Kayıt Son Gün : 27 Mayıs 2024…
Merhaba Arkadaşlar, Kayseri Sivas Caddesinde yaklaşık 4 yıldır hizmet vermekte olan Diyetisyen Ofisimizi devir etmeyi…
Etkinlik tüm öğrencilerine açıktır. Etkinliğe katılım ücretsizdir, katılımcılara e-katılım sertifikası verilecektir İZTÜ’DE ÖĞRENCİ DİYETİSYENLER BULUŞUYOR!…