Diyetisyen Sonay Kayıkçı Alzheimer ve Beslenme
Alzheimer hastalığı; yavaş yavaş ilerleyen, bilişsel ve fonksiyonel bozukluklar sonucu davranışlarda değişikliklere sebep olan bir hastalıktır.
Her yıl yaklaşık 10 milyon yeni demans vakası görülmektedir (1).
Alzheimer hastalığında beyindeki karakteristik değişiklikler semptomlar ortaya çıkmadan yaklaşık 20 yıl önce başlamaktadır.
Bu süreç Alzheimer hastalığının ilerlemesini yavaşlatıcı veya Alzheimer hastalığını durdurucu beslenme müdahaleleri için bir fırsat oluşturmaktadır (2).
Hücre dışında amiloid plak birikimi, tau hiperfosforilasyonu ile hücre içinde nörofibriller yumak birikimi, sinaptik hasar, mitokondriyal bozukluk, oksidatif stres ve nöroinflamasyon Alzheimer hastalığı patogenezinde rol almaktadır (3).
Patogenezinde en önemli hipotez Amiloid hipotezidir.
Amiloid öncü proteini mutasyonlar geçirerek beta amiloidleri oluşturur ve bu proteinler de fizyolojik olmayan amiloid plaklar oluşturarak normal nöronal fonksiyonları değiştirip bilişsel bozukluklara sebep olmaktadır (4).
Amiloid plaklar, proinflamatuar moleküllerin daha fazla salınmasını tetikleyerek nörotoksik etki yaratmaktadır.
Nöronları koruyucu mikroglialar bu proinflamatuvar süreçte fizyolojik görevlerini yerine getirememektedir ve nöroinflamasyon sürecini hızlandırmaktadırlar (5).
En önemli risk faktörü yaşın ilerlemiş olmasıdır (6).
Aynı zamanda hipertansiyonu ve diyabeti olan bireylerde de Alzheimer hastalığı oluşma riski yüksektir (7-8).
Antioksidanlar, polifenoller ve omega-3 Alzheimer hastalığı oluşma riskini azaltırken; doymuş yağ asitleri, yüksek enerji alımı ve aşırı alkol tüketimi Alzheimer hastalığı oluşma riskini arttırır (9).
Orta derecede demansı olan hastaların antioksidanları tüketmesiyle hastalardaki oksidatif stresin azaldığı ve bilişsel fonksiyonlarının iyileştiği bulunmuştur .
Omega 3 desteğinin Alzheimer hastalığına etkilerinin araştırıldığı bir pilot çalışmada 12 ay boyunca omega 3 alımının hafif ve orta derece bilişsel bozukluğu olan Alzheimer hastalarında bilişsel fonksiyonları iyileştirdiği görülmüştür (10).
Yüksek yağ içeriğine sahip diyetler Alzheimer hastalığı gelişme olasılığını % 10 ile % 25 oranında arttırmaktadır (11).
Yirmi dört fare ile yapılan bir çalışmada 12 fareye normal miktarda yağ içeren bir diyet, kalan 12 fareye ise yüksek yağ içeren bir diyet uygulanmıştır.
Yağ içeriği fazla olan diyeti tüketen farelerde bilişsel bozuklukların hızlandığına dair kanıtlar elde edilmiştir (12).
Özellikle doymuş yağ asitlerinden zengin bir beslenme alışkanlığının Alzheimer hastalığı oluşumuna neden olduğu görülmüştür.
Batı tarzı diyet fazla miktarlarda doymuş yağ ve kolesterol içermektedir. Bundan dolayı Alzheimer hastalığı oluşma riskini arttırmaktadır (13).
Alkol, bağışıklık sistemini etkileyerek amiloid prekürsör proteininde mutasyonların artmasına neden olmaktadır (14).
Aynı zamanda yüksek glisemik yükün beta amiloid birikimini arttırdığına dair kanıtlar bulunmaktadır (15).
Alzheimer Hastalığında Beslenme Tedavisi
Akdeniz diyeti; sebzeleri, meyveleri, tahılları, kuru baklagilleri ve az miktarda kırmızı eti içeren bir diyettir (16).
DASH diyeti ise meyveleri, sebzeleri, az yağlı süt ve süt ürünlerini, tam tahılları, balığı ve az miktarda kırmızı eti içeren bir diyettir (17).
Yaşları 58 ile 98 arasında değişen, ortalama 923 katılımcının olduğu bir çalışmada DASH diyeti ve Akdeniz diyetinin birleştirilmesi ile 4.5 yıl boyunca uygulanan müdahalenin sonucunda katılımcıların bilişsel fonksiyonlarında iyileşmeler görülmüştür.
Bu müdahale çalışmalarının sonucunda diyete tam uyum sağlayan bireylerin %53 oranında bir iyileşme gösterdiği, diyete daha az uyum sağlayan bireylerin ise %35 oranında bilişsel fonksiyonlarında iyileşmeler olduğu bulunmuştur (18).
Sonuç olarak; antioksidanlar, doymamış yağ asitleri, omega 3, bazı biyoaktif bileşenler ve Akdeniz Tipi Beslenme tarzı Alzheimer hastalığı oluşma riskini azaltırken; yüksek yağlı, yüksek enerjili batı tarzı beslenme tipi ve alkol Alzheimer hastalığı oluşma riskini arttırır.
Diyetisyen Sonay Kayıkçı
Romatoloji Sağlık Profesyonelleri Derneği Tanışma ve Bilgilendirme Webinarı Tarih: 5 Ağustos 2024 Saat: 20.00 -…
Değerli Meslektaşlarımız, 20-21 Eylül 2024 tarihleri arasında çevrimiçi gerçekleştirilecek "Onkolojide Beslenmeye Güncel Bakış" konulu kursumuza…
Etkinlik linki : sporbeslenmevetakviyekongresi.com Eğitim Ücreti : Ücretsiz Kayıt Son Gün : 27 Mayıs 2024…
Merhaba Arkadaşlar, Kayseri Sivas Caddesinde yaklaşık 4 yıldır hizmet vermekte olan Diyetisyen Ofisimizi devir etmeyi…
Etkinlik tüm öğrencilerine açıktır. Etkinliğe katılım ücretsizdir, katılımcılara e-katılım sertifikası verilecektir İZTÜ’DE ÖĞRENCİ DİYETİSYENLER BULUŞUYOR!…
Doğuştan Metabolizma Hastalıklarında Tıbbi Beslenme Tedavi Kursu Eğitim Online olarak verilecek olup, eğitimin içeriği aşağıda…